Οι υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης δίνουν σε κάθε χρήστη τη δυνατότητα να εκτελέσει κλήσεις (με φωνή και εικόνα) χρησιμοποιώντας είτε εξειδικευμένο εξοπλισμό, είτε απλώς τον προσωπικό υπολογιστή του. Η απλούστερη τηλεδιάσκεψη είναι αυτή που γίνεται με δύο μόνο υπολογιστές (point-to-point). Η συμμετοχή περισσότερων μερών (multi-point) απαιτεί συνήθως και τη χρήση κάποιου ενδιαμέσου εξυπηρετητή στον οποίο συνδέονται οι χρήστες και χρησιμοποιούν ένα «εικονικό δωμάτιο». Συχνά, οι υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης συνδέονται και με τις υπηρεσίες τηλεφωνίας, όπου ο καλών ή ο καλούμενος μπορεί να συμμετέχει μέσω ενός κοινού τηλεφώνου, χωρίς τις δυνατότητες εικόνας που έχουν οι συμμετέχοντες μέσω υπολογιστή.
Καθώς οι υπηρεσίες αυτού του τύπου γίνονται όλο και πιο δημοφιλείς στο Internet τα τελευταία χρόνια, έχει αναπτυχθεί πληθώρα εργαλείων που διαφημίζουν δυνατότητες τηλεδιάσκεψης μέσω φωνής και εικόνας. Λίγα όμως από αυτά τα εργαλεία υποστηρίζουν τα ανοικτά πρωτόκολλα επικοινωνίας που εξασφαλίζουν τη συμβατότητα μεταξύ διαφορετικών προγραμμάτων κλήσης. Τέτοια διεθνώς αναγνωρισμένα πρωτόκολλα τηλεδιάσκεψης είναι το δημοφιλέστερο αυτή τη στιγμή H.323 και το ανερχόμενο SIP. Το πρώτο υποστηρίζεται τόσο από τον εξειδικευμένο εξοπλισμό τηλεδιάσκεψης μεγάλων κατασκευαστών (Polycom, VCON, Tandberg, κ.α.) όσο και από απλό λογισμικό όπως το NetMeeting της Microsoft που είναι εγκατεστημένο σε κάθε υπολογιστή με λειτουργικό Windows. Το δεύτερο ξεκινά τώρα την ανάπτυξη του και μεγάλη ώθηση δίνεται από την ύπαρξη του Microsoft Messenger σε κάθε υπολογιστή με λειτουργικό Windows XP. Οι περισσότερες υπηρεσίες παγκοσμίως πάντως χρησιμοποιούν το πρωτόκολλο H.323, το οποίο διαθέτει μεγάλη εγκατεστημένη βάση χρηστών, λογισμικού και σταθμών τηλεδιάσκεψης. Σε αυτό είναι βασισμένες για την ώρα και οι υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης του Κέντρου Λειτουργίας Δικτύου του ΑΠΘ, αλλά και της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας του GUNET και του ΕΔΕΤ.

Οδηγίες Χρήσης Τηλεδιάσκεψης Δύο Υπολογιστών (Point-to-Point)

Εδώ περιγράφεται η χρήση του Microsoft NetMeeting, ως πιο διαδεδομένο, αλλά οι ίδιες αρχές ισχύουν και για άλλο λογισμικό συμβατό με πρωτόκολλο Η.323 (όπως το VCON vPoint και το Polycom PVX ). Για να χρησιμοποιήσετε το NetMeeting, φροντίστε τα παρακάτω:
  • Εκκινήστε την εφαρμογή από τα ProgramFiles/Accessories/Communication Menu των Windows, ή πληκτρολογώντας την εντολή conf.exe στο μενού Start/Run των Windows XP.
  • Συμπληρώστε τα πληροφοριακά πεδία με τα στοιχεία του χρήστη, όπως ζητούνται την πρώτη φορά.
  • Δοκιμάστε τα ηχεία και το μικρόφωνό σας μέσα από το Menu Tools/Tuning Wizard. Αν λειτουργούν κανονικά αυτά, θα μπορείτε τουλάχιστον να ακούσετε και να μιλήσετε με τον καλούμενο, χωρίς να είναι απαραίτητο να έχετε κάποια κάμερα εγκατεστημένη.
Με αυτές τις ελάχιστες ρυθμίσεις, είστε έτοιμοι να καλέσετε άλλους χρήστες, πληκτρολογώντας τη διεύθυνση IP του υπολογιστή τους στην επιλογή Menu Call/New Call/To, την οποία διεύθυνση θα πρέπει να ξέρετε από πριν.
Επειδή όμως η προσυνεννόηση των IP διευθύνσεων είναι δύσκολη υπόθεση, υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι κλήσεων, μέσω e-mail και κλασσικού τηλεφωνικού αριθμού. Αυτοί απαιτούν την εγγραφή του NetMeeting σε κάποιον εξυπηρετητή (gatekeeper) που θα αναλάβει τη «μετάφραση» της κλήσης σας. Ένας τέτοιος που συνδέει τα ερευνητικά και ακαδημαϊκά ιδρύματα όλης της χώρας μεταξύ τους αλλά και με ιδρύματα του εξωτερικού είναι ο gatekeeper του ΕΔΕΤ. Για να εγγραφείτε στον gatekeeper του ΕΔΕΤ, ακολουθείστε τα παρακάτω βήματα την πρώτη φορά:
  • επισκεφθείτε τις ιστοσελίδες των υπηρεσιών τηλεδιάσκεψης του ΕΔΕΤ και αποκτήστε λογαριασμό χρήσης, από το μενού αριστερά στην «εγγραφή χρηστών». Για αυτόματη συμπλήρωση των προσωπικών σας πληροφοριών, χρησιμοποιήστε την αναζήτηση από LDAP με το e-mail σας.
  • μετά την απόκτηση του λογαριασμού σας, επιλέξτε από το μενού αριστερά τις «Υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης H.323» και στη συνέχεια την «Εισαγωγή σε σελίδες χρηστών», όπου θα μπείτε με το e-mail σας και το password που μόλις δηλώσατε στο παραπάνω βήμα.
  • οι ιστοσελίδες αυτές σας προσφέρουν και άλλες δυνατότητες, αλλά το κύριο σημείο είναι η «Είσοδος σταθμού H.323 σε gatekeeper» όπου πρέπει να ορίσετε την IP διεύθυνση του υπολογιστή από τον οποίο θα συνδεθείτε. Για ευκολία, η διεύθυνση αυτή συμπληρώνεται αυτόματα με την IP διεύθυνση του υπολογιστή του χρησιμοποιείτε για να δείτε αυτές τις ιστοσελίδες. Αν ο ίδιος υπολογιστής έχει και το NetMeeting εγκατεστημένο, αρκεί απλά να επιλέξετε τη «Ρύθμιση Εισόδου». Αν πάλι χρησιμοποιείτε web proxy στον browser σας, θα πρέπει να βρείτε την πραγματική IP διεύθυνση του υπολογιστή σας και να την πληκτρολογήσετε εκεί.
  • τέλος, στο NetMeeting σας, από το Menu Tools/Options στο tab General με το κουμπί κάτω δεξιά Advanced Calling, θα δείτε gatekeeper settings, όπου θα συμπληρώσετε:
    Use a gatekeeper to place calls
    στο πεδίο Gatekeeper συμπληρώστε rts.grnet.gr ή καλύτερα 195.251.25.61
    Log on using my account name
    στο πεδίο Account Name συμπληρώστε το e-mail σας
    Το πεδίο Phone Number δεν είναι απαραίτητο εδώ, καθώς ο gatekeeper του ΕΔΕΤ εφαρμόζει έτσι και αλλιώς τον αριθμό κλήσης που του έχετε δηλώσει στο προηγούμενο βήμα, μέσα από τις ιστοσελίδες του.
Τώρα με το NetMeeting σας μπορείτε να καλέσετε οποιονδήποτε άλλο συνδεδεμένο χρήστη, είτε στον gatekeeper του ΕΔΕT, είτε σε gatekeepers των συνδεδεμένων ιδρυμάτων, είτε ακόμα και κάποιο τηλέφωνο εσωτερικό στα ιδρύματα αυτά. Τα συνδεδεμένα ιδρύματα στην υπηρεσία τηλεφωνίας του GUNET και του ΕΔΕΤ μπορείτε να τα βρείτε εδώ. Αρκεί να πληκτρολογήσετε το e-mail ή το τηλέφωνο στην επιλογή Menu Call/New Call/To.
 
Η κλήση με e-mail απευθύνεται σε χρήστες που έχουν κάνει το ίδιο στον υπολογιστή τους και έχουν ανοικτό το NetMeeting τους. Οι ενεργοί και συνδεδεμένοι χρήστες εμφανίζονται στις ιστοσελίδες χρηστών του gatekeeper του ΕΔΕΤ, με την επιλογή «Συνδεδεμένοι Χρήστες». Η κλήση με τηλέφωνο απευθύνεται είτε σε χρήστες με υπολογιστές που έχουν κάνει τα παραπάνω, είτε σε τηλέφωνα εσωτερικά των ιδρυμάτων, τουλάχιστον για όσα έχουν επιλέξει να συνδεθούν στην υπηρεσία μέσω ενός τοπικού τους gatekeeper και gateway.

Οδηγίες Χρήσης Τηλεδιάσκεψης Πολλών Μερών (Multi-Point)

Η δυνατότητα τηλεδιασκέψεων με πολλούς συμμετέχοντες (άνω των δύο) είναι κάτι που θεωρείται συνηθισμένο χαρακτηριστικό τέτοιων υπηρεσιών και έχει το ανάλογό του στον κόσμο της κλασσικής τηλεφωνίας. Η λειτουργία του στον κόσμο του πρωτοκόλλου H.323 απαιτεί την διαμεσολάβηση ενός εξειδικευμένου εξυπηρετητή που ονομάζεται MCU. Αυτόν καλούν οι συμμετέχοντες σε μία συνάντηση, ορίζοντας το συγκεκριμένο «εικονικό δωμάτιο» στο οποίο θέλουν να μπουν.
Προτείνεται η χρήση των υπηρεσιών του ΕΔΕΤ, με κράτηση που πρέπει να γίνεται για κάθε τηλεδιάσκεψη μέσω των ιστοσελίδων του gatekeeper του ΕΔΕΤ, αφού προηγουμένως έχετε αποκτήσει λογαριασμό χρήσης, όπως περιγράφεται στην προηγούμενη ενότητα. Καθώς οι υπηρεσίες του ΕΔΕΤ είναι διαθέσιμες σε εθνικό επίπεδο, γίνεται εύκολη η συμμετοχή συνεργατών σας και από άλλα ιδρύματα.
Για να οργανώσετε μια τηλεδιάσκεψη πολλών μερών μέσω των υπηρεσιών του ΕΔΕΤ, ακολουθείστε τα παρακάτω βήματα:
  • επισκεφθείτε τις ιστοσελίδες των υπηρεσιών τηλεδιάσκεψης του ΕΔΕΤ και αποκτήστε λογαριασμό χρήσης, από το μενού αριστερά στην «εγγραφή χρηστών». Για αυτόματη συμπλήρωση των προσωπικών σας πληροφοριών, χρησιμοποιήστε την αναζήτηση από LDAP με το e-mail σας.
  • μετά την απόκτηση του λογαριασμού σας, επιλέξτε από το μενού αριστερά τις «Υπηρεσίες τηλεδιάσκεψης H.323» και στη συνέχεια την «Εισαγωγή σε σελίδες χρηστών», όπου θα μπείτε με το e-mail σας και το password που μόλις δηλώσατε στο παραπάνω βήμα.
  • ελέγξτε το «Πρόγραμμα Τηλεδιασκέψεων» για διαθεσιμότητα του εξυπηρετητή τις συγκεκριμένη μέρα και ώρα που σας ενδιαφέρει. Προχωρήστε σε αίτηση κράτησης από την ίδια σελίδα, με επιλογή «Αίτησης νέας τηλεδιάσκεψης».
  • συμπληρώστε τα στοιχεία της αίτησης, με θέμα, ημερομηνία, ώρα έναρξης διάρκεια και επιθυμητή ποιότητα (π.χ. High Quality). Προσθέστε και άλλους συμμετέχοντες εκτός από τον εαυτό σας, αναζητώντας τους στους εγγεγραμμένους χρήστες της υπηρεσίας, με την επιλογή «Προσθήκη συμμετεχόντων». Ακόμα και αν δεν καταφέρετε να τους βρείτε επειδή δεν είναι εγγεγραμμένοι, μπορείτε να τους ζητήσετε να καλέσουν με το νούμερο της τηλεδιάσκεψης, που θα παραλάβετε εσείς στο τέλος της διαδικασίας. Πατήστε «Υποβολή αίτησης».
  • μόλις ο υπεύθυνος για το ίδρυμά σας εγκρίνει την αίτησή σας, θα ενημερωθούν όλοι οι συμμετέχοντες με e-mail για την προγραμματισμένη συνάντηση, αλλά και με συνοδευτικές οδηγίες κλήσης της τηλεδιάσκεψης. Οι οδηγίες συνοπτικά είναι η εγγραφή του NetMeeting (ή άλλου H.323 λογισμικού) στον gatekeeper του ΕΔΕΤ όπως περιγράφονται στην προηγούμενη ενότητα και η κλήση του αριθμού της τηλεδιάσκεψης, όπως αναγράφεται στο ενημερωτικό e-mail που παραλαμβάνουν όλοι οι συμμετέχοντες.
Εναλλακτικά, υπάρχει η δυνατότητα χρήσης του VRVS, μίας εξαιρετικά δημοφιλούς υπηρεσίας που έχει αναπτύξει το ίδρυμα CERN με το CALTECH, που αυτή τη στιγμή αριθμεί μερικές εκατοντάδες χιλιάδες ακαδημαϊκούς χρήστες σε όλο τον κόσμο. Και για αυτήν θα χρειαστεί να αποκτήσετε λογαριασμό χρήσης από τις ιστοσελίδες της υπηρεσίας και στη συνέχεια να ακολουθήσετε τις οδηγίες που υπάρχουν τόσο στο site του ΕΔΕΤ, αλλά και του ίδιου του VRVS. Ας σημειωθεί, πως για την καλύτερη εξυπηρέτηση των χρηστών της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας, το ΕΔΕΤ διέθεσε εξυπηρετητή για τη φιλοξενία τοπικού server του VRVS στην Ελλάδα.
Αν αντιμετωπίσετε πρόβλημα στην χρήση των παραπάνω υπηρεσιών, μπορείτε να απευθυνθείτε με e-mail στην ομάδα υπηρεσιών πραγματικού χρόνου του ΚΛΔ στη διεύθυνση .

Δανεισμός Εξοπλισμού Τηλεδιάσκεψης Η.323

Για την εξυπηρέτηση των μελών του ΑΠΘ σε διοργάνωση εκδηλώσεων, διαλέξεων και συναντήσεων που απαιτούν τηλεδιασκέψεις υψηλής ποιότητας μέσω πρωτοκόλλου H.323, υπάρχει περιορισμένη δυνατότητα δανεισμού εξοπλισμού H.323. Ταυτόχρονα, υπάρχει και δυνατότητα τεχνικής υποστήριξης σε θέματα τηλεδιάσκεψης, τόσο εντός πανεπιστημίου, όσο και εκτός, καθώς οι τεχνικοί του ΚΛΔ του ΑΠΘ είναι υπεύθυνοι και για τις υπηρεσίες του ΕΔΕΤ σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Για περισσότερες πληροφορίες, στείλτε e-mail στην ομάδα υπηρεσιών πραγματικού χρόνου του ΚΛΔ στη διεύθυνση .